วิจัยประหยัดพลังงานและจัดการสภาพแวดล้อมด้านเสียง

ในการเรียนการสอนในปัจจุบันมีการใช้ห้องประชุมหรือห้องบรรยายเป็นสถานที่ในการสื่อสาร โดยที่สภาพแวดล้อมภายในมีส่วนในการที่จะส่งเสริมให้การสื่อสารนั้นมีประสิทธิภาพหรือไม่ สภาพแวดล้อมของเสียงในห้องเป็นส่วนหนึ่งของสภาพแวดล้อมภายในอาคารที่มีความสำคัญต่อการสื่อสาร

ผศ.ดร.ชูพงษ์ ทองคำสมุทร อาจารย์ประจำสาขาวิชาเทคโนโลยีอาคาร คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จึงได้ทำโครงการวิจัยเพื่อการออกแบบปรับปรุงอาคารเรียนเพื่อเป็นต้นแบบการประหยัดพลังงานและอาคารเขียวทางด้านสภาพแวดล้อมของเสียงภายในอาคาร โดยใช้ห้องประชุมและบรรยายคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มข. เป็นกรณีศึกษา

ผู้วิจัย ได้ทำการทดลองวิจัยโดยใช้ห้องประชุมและบรรยายที่มีขนาดค่อนข้างกว้าง (100-200 ที่นั่ง) ของคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นกรณีศึกษา โดยผู้วิจัยได้ทำการสำรวจด้านกายภาพพบว่ามีความแตกต่างกันในเรื่องของระยะและขนาดของห้อง ด้านวัสดุก่อสร้างจะมีการเลือกใช้วัสดุที่คล้ายคลึงกัน โดยผนังทึบโดยรอบจะมีการก่อสร้างด้วยระบบผนังก่ออิฐมอญฉาบปูนเรียบทาสี หรือก่ออิฐโชว์แนว ส่วนผนังกั้นระหว่างห้องเป็นผนังไม้อัดโครงคร่าวเหล็กชุบสังกะสี ในส่วนของผนังโปร่งแสงจะมีลักษณะเป็นหน้าต่างบานกระจกใสหนา 6 มิลลิเมตรขนาดโดยรอบของห้อง โดยมีการติดตั้งม่านปิดทับบริเวณที่เป็นผนังกระจกเกือบทั้งหมด ระบบฝ้าเพดานแผ่นยิปซั่มทาสีขาวโครงคร่าวเหล็ก (ในห้องบรรยายขนาด 200 ที่นั่ง ไม่มีการติดตั้งฝ้าเพดาน) พื้นกรุกระเบื้องยางบริเวณที่นั่งผู้ฟัง และเมื่อสิ้นสุดการวิจัยแล้วได้นำผลการวิจัยดังกล่าวนำเสนอกับทางคณะเพื่อการออกแบบปรับปรุงห้องประชุมและห้องบรรยายให้สามารถรองรับการใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงสามารถเป็นกรณีศึกษาในการแก้ไขปัญหาเสียงสะท้อนในห้องให้กับห้องประชุมหรือห้องบรรยายอื่น ๆ ที่มีขนาดใกล้เคียงกันได้ด้วย

จากผลการวิจัยในการปรับปรุงสภาพแวดล้อมของเสียงพบว่า เสียงรบกวนในห้องประชุมเกิดจากปัจจัยภายในพื้นที่ ได้แก่ เสียงของเครื่องปรับอากาศที่เกิดขึ้นทั้งในส่วนของส่วนเป่าลมเย็น และส่วนระบายความร้อน ผนวกรวมกับส่วนที่เป็นเสียงรบกวนจากภายนอกผ่านกรอบอาคาร (หมายถึงทางหน้าต่าง ประตู หรือช่องแสง ใช่มั้ยคะ) ซึ่งอาจจะแก้ปัญหาได้โดยการเปลี่ยนอุปกรณ์ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาที่ตรงประเด็น แต่ใช้งบประมาณสูง ดังนั้น จึงได้นำเสนอวิธีการแก้ปัญหาโดยการปรับปรุงทางด้านสถาปัตยกรรม โดยการติดตั้งวัสดุดูดซับเสียงเพิ่มเติมในส่วนของฝ้าเพดาน และส่วนของผนังหลังห้องประมาณหนึ่งในสามของพื้นที่ผิววัสดุภายในทั้งหมด ทำให้ค่าการสะท้อนก้องภายในอาคารอยู่ในระดับมาตรฐานที่ยอมรับได้ อีกทั้งยังทำให้ระดับความเข้มของเสียงรบกวนพื้นหลังลดลง ในส่วนของการแก้ไขการกระจายของเสียงมีการใช้ครีบสะท้อนเสียงทางด้านข้าง และการปรับเปลี่ยนรูปแบบฝ้าเพดานภายใน ซึ่งทำให้การกระจายตัวของเสียงมีความสม่ำเสมอมากขึ้น อีกทั้งยังเป็นการแก้ไขปัญหาเรื่องของการได้ยินเสียงตรงแยกจากเสียงสะท้อนหรือปัญหาเสียงเอคโค่ในตำแหน่งที่นั่งแถวหน้าของห้องบรรยายได้อย่างมีประสิทธิภาพ

โครงการวิจัยเพื่อการออกแบบปรับปรุงอาคารเรียนเพื่อเป็นต้นแบบการประหยัดพลังงานและอาคารเขียวทางด้านสภาพแวดล้อมของเสียงภายในอาคาร กรณีศึกษา : ห้องประชุมและบรรยายคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้รับงบประมาณสนับสนุนการวิจัยจากกองทุนสนับสนุนการวิจัยและบริการวิชาการ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ทั้งยังเป็นส่วนหนึ่งในแผนยุทธศาสตร์ของทางคณะฯ ในการปรับปรุงอาคารสถานที่ของทางคณะฯ โดยทำการศึกษาวิจัยและมีการนำเสนอข้อมูลในการแก้ไขปัญหาที่เป็นไปตามหลักวิชาการ พร้อมทั้งสามารถเป็นกรณีศึกษาให้กับอาคารอื่น ๆ ที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันได้

พิมพ์ชนก ศรีสุริยะมาตย์ ข่าว

ผศ.ดร.ชูพงษ์ ทองคำสมุทร